Ιστορικά Πρώτο Θέμα

Αφιέρωμα στη Γενοκτονία του Πόντου

Στα πλαίσια των εκδηλώσεων του Δήμου Λαγκαδά για την Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού, παρουσιάζουμε διαδικτυακό ιστορικό αφιέρωμα για τα σημαντικότερα κέντρα του Ελληνισμού του Πόντου.

Τραπεζούντα

Η Τραπεζούντα είναι, δίχως αμφιβολία, η πιο σημαντική πόλη του Πόντου. Πρόκειται για το σημαντικότερο κέντρο του Ελληνισμού στον Πόντο από την αρχαιότητα, ενώ η ίδρυση της χρονολογείται κατά το έτος 756 π.X.. Πρόκειται για την πόλη η οποία φιλοξένησε τους «Μύριους» του Ξενοφώντα κατά την επιστροφή τους από την εκστρατεία στην Περσία. Παροιμιώδης είναι, μάλιστα, η φράση «θάλαττα- θάλαττα» των Ελλήνων οπλιτών μόλις αντίκρυσαν τις ακτές του Πόντου, η οποία ακριβώς σήμαινε πως , με την άφιξη τους στις ποντιακές ακτές οι Έλληνες βρίσκονταν πλέον ασφαλείς σε γη Ελληνική. Κατά το μεσαίωνα η Τραπεζούντα αποτέλεσε σημαντικότατη κοιτίδα του Ελληνισμού και της Ορθοδοξίας , καθώς και τεράστιας σημασίας εμπορικό κέντρο. Έφτασε στο απόγειο της ισχύος της κατά την περίοδο της Δυναστείας των Μεγάλων Κομνηνών, οπότε και αποτέλεσε το κέντρο της ισχυρής Αυτοκρατορίας τους. Διατήρησε άσβεστη τη φλόγα του βυζαντινού πολιτισμού ως το 1461.

Παρά τις εκτεταμένες σφαγές που σημειώθηκαν κατά ην περίοδο της Τουρκοκρατίας ο ελληνικός πληθυσμός της Τραπεζούντας ήκμασε και αναπτύχθηκε οικονομικά και πολιτιστικά. Το «Φροντιστήριον της Τραπεζούντος» , το οποίο διέδωσε τα ελληνικά γράμματα σε όλον τον Πόντο και στο οποίο φοίτησαν ξακουστοί επιστήμονες της εποχής, ήταν ένα από τα πιο ξακουστά ελληνικά σχολεία σε όλη την Ανατολή. Η Γενοκτονία του Πόντου και οι βαρβαρότητα των Νεότουρκων αποδεκάτισαν τον Ελληνισμό της Τραπεζούντας, με τους Έλληνες κατοίκους είτε να σφαγιάζονται, είτε να παίρνουν το δρόμο της προσφυγιάς. Ωστόσο μέχρι και σήμερα η ελληνική γλώσσα δεν έχει ξεριζωθεί τελείως, με τους ελληνόφωνους της περιοχής να διατηρούν την ποντιακή διάλεκτο.

Κερασούντα

Κερασούς, κατά τον Ξενοφώντα, ήταν αποικία της Σινώπης. Κατά την αρχαιότητα ήταν μια καθαρά ελληνική πόλη, στην οποία, όπως μαρτυρούν τα αρχαία νομίσματά της, λατρεύονταν ο Δίας, ο Ποσειδώνας, ο Διόνυσος, ο Ασκληπιός, ο Ηρακλής και ο Αρκαδικός Πάνας.

Στα χρόνια των Μεγάλων Κομνηνών η Κερασούντα αποτέλεσε την τρίτη σημαντική πόλη της Αυτοκρατορίας, μετά την Τραπεζούντα και τη Σινώπη.

Τον 13ο αιώνα, Τουρκομάνοι πολιόρκησαν την Κερασούντα, χωρίς τελικά να την καταλάβουν. Το 1348 την πόλη κυρίευσαν οι Γενουάτες, οι οποίοι μετά από διαπραγματεύσεις, την παρέδωσαν στους Κομνηνούς, με αντάλλαγμα την κατοχή μιας οχυρής θέσης κοντά στην Τραπεζούντα και κάποια επιπλέον προνόμια που είχαν σχέση κυρίως με το εμπόριο. Υπάρχουν αναφορές ότι η Κερασούντα καταλήφθηκε από τους Τούρκους επτά χρόνια μετά από την Τραπεζούντα, δηλαδή περίπου το 1468. Η παράδοση της πόλης στον κατακτητή έγινε με συγκεκριμένους όρους ένας εκ των οποίων ήταν η παραμονή των Ελλήνων στα σπίτια τους, εντός της πόλης.
Η Κερασούντα ήταν η μοναδική πόλη του Πόντου που είχε συνεχώς επί αιώνες και μέχρι τον Ξεριζωμό ελληνικό αστικό πληθυσμό , ο οποίος υπερτερούσε αριθμητικά του μουσουλμανικού. Ως εκ τούτου η μανία των Τούρκων κατά τα χρόνια της Γενοκτονίας επικεντρώθηκε στην πόλη με την ευρύτερη περιοχή να μετράει χιλιάδες νεκρούς.
Αρκετοί Κερασούντιοι από τα τέλη του 19ου αιώνα, είχαν εγκατασταθεί σε παράλιες πόλεις της Τσαρικής Ρωσίας. Στις αρχές του 20ού αιώνα και ιδιαίτερα μετά τους διωγμούς που άρχισαν μετά το ξέσπασμα του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου, το κύμα μετανάστευσης προς τη Ρωσία μεγάλωσε και ο αριθμός των Κερασουντίων που ζούσαν εκεί ήταν αρκετές χιλιάδες.
Οι Έλληνες της Κερασούντας που ήρθαν στην Ελλάδα μετά την Ανταλλαγή προτίμησαν να εγκατασταθούν κυρίως σε πόλεις, λόγω της επί δεκαετίες αστικής παράδοσης. Έτσι οι περισσότεροι εγκαταστάθηκαν στην Καλλιθέα Αττικής, τη Θεσσαλονίκη, τη Δράμα κ.α.

Κοτύωρα

Η ονομασία Κοτύωρα σημαίνει «τα φρούρια του Κότυος» ( το τοπονύμιο προέρχεται από το όνομα του βασιλιά της Παφλαγονίας Κότυος και τη λέξη «ώρα» που σήμαινε και φρούριο). Κατά την αρχαιότητα, και πριν από την περσική κυριαρχία, τα Κοτύωρα αποτελούσαν ανεξάρτητη δημοκρατική πολιτεία, ενώ ο Αρριανός, στο έργο του «Περίπλους Ευξείνου», κατά το 2ο αι. μ.Χ. τα αναφέρει ως μια μικρή πόλη. Κατά την εποχή του Φαρνάκη Α΄ (185-170 π.Χ.) η πόλη των Κοτυώρων υπέπεσε σε κατάσταση μικρού αλιευτικού οικισμού και μετά το 63 π.Χ. ο Πομπήιος εγκατέστησε εδώ μερικές αλιευτικές οικογένειες για τις ανάγκες των ρωμαϊκών λεγεώνων.

Επί βυζαντινών τα Κοτύωρα δεν έχουν ιδιαίτερα σημαντική παρουσία, ενώ το 1204 υπάγονται στην Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας. Το 1454 περιέρχονται στην κυριαρχία του Σουλεϊμάν, ο οποίος παρέδωσε την πόλη στον Πορθητή, το 1461. Να σημειωθεί πως διερχόμενος ο Πορθητής παρατήρησε πως οι Έλληνες κάτοικοί της εγκατέλειψαν την πόλη τους και έφυγαν προς διάφορες κατευθύνσεις, αφού προηγουμένως έκαψαν τα σπίτια τους για να μην τα χρησιμοποιήσουν οι Τούρκοι. Τότε διέταξε την εκ θεμελίων καταστροφή της για να εξαφανιστεί κάθε ίχνος της. Τα σημερινά Κοτύωρα, Ορντού, σύμφωνα με τη σύγχρονη ονομασία, εικάζεται πως έχουν χτιστεί στην ίδια ή σε παρακείμενη με την αρχαία πόλη τοποθεσία, πράγμα που επιβεβαιώνουν και τα ευρήματα που έφεραν στο φως αρχαιολογικές ανασκαφές. Ο Παπαμιχαλόπουλος αναφέρει ότι στα Κοτύωρα, το 19ο αι., βρέθηκε άγαλμα ανδρός που παραπέμπει στο θεό Ερμή.

Γύρω στα 1770 χριστιανικές οικογένειες από την Αργυρούπολη, τα χωριά Κορόξενα, Γαργάαινα, Δέσμενα, Κασσιόπη κ.ά., εγκαταστάθηκαν σε τοποθεσία ΝΔ των Κοτυώρων και σε απόσταση μίας ώρας από αυτά υπο την διοίκηση τούρκου διοικητή, του μουσελίμη. Εκεί έζησαν περί τα 60 με 65 χρόνια και αργότερα εγκαταστάθηκαν στην Ορντού όπου μετ’ ολίγον ήρθαν να προστεθούν σ’ αυτούς και κάτοικοι της Τραπεζούντας υπό τον φόβο πιθανού εξισλαμισμού τους. Κατά τις αρχές του 20ου αιώνα η πόλη είχε περίπου 12.000 κατοίκους από τους οποίους οι 6.000 ήταν Έλληνες. Το 1917 ο πληθυσμός τους φτάνει τις 17.000 εκ των οποίων οι 7.000 ήταν Έλληνες.

Η έξωση και ο αφανισμός του Ελληνικού στοιχείου από την πόλη των Κοτυώρων άρχισε τον Σεπτέμβριο του 1917. Στις αρχές του 20ού αιώνα λειτουργούσαν εκεί 9τάξιο Γυμνάσιο ( Ψωμειάδειος Σχολή ), 4τάξιο δημοτικό σχολείο, νηπιαγωγείο ( Καρυπίδειος Σχολή ) και παρθεναγωγείο. Ο ελληνισμός των Κοτυώρων και των 57 γύρω ελληνικών χωριών, όπως, άλλωστε και ολόκληρος ο ελληνισμός του Πόντου, υπέστη τα πάνδεινα από τους Τούρκους που είχαν στόχο την ολοσχερή εξαφάνισή του.

Related posts

Κοινή προσπάθεια απο όλους και έκκληση στους πολίτες να τηρούν όλα τα απαραίτητα μέτρα για τον περιορισμό της διασποράς του κορωνοϊού απευθύνει ο Περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας, Απόστολος Τζιτζικώστας μετά την τηλεδιάσκεψη με τον Πρωθυπουργό για την εξέλιξη της πανδημίας του κορονοϊού στη Θεσσαλονίκη

Δημήτρης Δημητριάδης

Χιλιάδες Θεσσαλονικείς στην υποδοχή της εικόνας της Παναγίας Σουμελά χθες το απόγευμα (63 φωτογραφίες)

Σταύρος Καρυπίδης

Η 35η Philoxenia, η μεγαλύτερη Διεθνής Έκθεση Τουρισμού της Ελλάδας, ξεκίνησε!

Σταύρος Καρυπίδης

Σχολιάστε

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Αποδοχή Διαβάστε περισσότερα

Privacy & Cookies Policy